Caibidil a Trí: Das Verb (An Briathar)Konjugation der regelmäßigen Verben (Réimniú na mBriathra Rialta) |
1. Konjugation (An Chéad Réimniú) |
Auch einsilbige Verben können auf -igh enden.
Sie gehören der 1. Konjugation und nicht der 2. Konjugation an, da sie ihre Futurformen mittels des Futurmarkers -f- bilden.
Die Endung -igh bzw. -gh tritt bei den Verben, deren Stamm auf langen Vokal endet (-á, -é, -í, -ó, -ú, -eo, -ua) nur in der 2. Pers. Imperativ Singular und im Präteritum hinzu, sonst entfällt sie völlig (jedoch erst seit der Rechtschreibreform: früher dóigheann sé heute dónn sé = er brennt).
Bei Verben mit kurzem Vokal gehört -igh bzw. -gh (älter auch -idh) zum Stamm und ist daher Teil des Verbwurzel und entfällt nicht, wird vor weiteren Endungen seit der Rechtschreibreform jedoch orthographisch zu -í.
Es sind vier Formen zu unterscheiden:
1. auf -áigh, -óigh,
-úigh, -eoigh, -uaigh
2. auf -éigh
3. auf -ígh
4. auf kurzen Vokal + -igh oder nur Konsonant + -igh
1. einsilbige Verben -áigh, -óigh, -úigh, -eoigh, -uaigh
z.B.: láigh (tagen, dämmern), dóigh (brennen), clóigh (zähmen), brúigh (drücken), reoigh (einfrieren), luaigh (erwähnen)
Beachte:
| Indikativ | Konditional | Imperativ | Konjunktiv | |||||
| Präsens | Präteritum | Imperfekt | Futur | Präsens | Präteritum | |||
| 1.Sing. | -im | -igh mé | -inn | -faidh mé | -fainn | -im | - mé | -inn |
| 2.Sing. | -nn tú | -igh tú | -iteá | -faidh tú | -fá | -igh | - tú | -iteá |
| 3.Sing. | -nn sé | -igh sé | -dh sé | -faidh sé | -fadh sé | -dh sé | - sé | -dh sé |
| 1.Plur. | -imid | -mar | -imis | -faimid | -faimis | -imis | -imid | -imis |
| 2.Plur. | -nn sibh | -igh sibh | -dh sibh | -faidh sibh | -fadh sibh | -igí | - sibh | -dh sibh |
| 3.Plur. | -nn siad | -igh siad | -idís | -faidh siad | -faidís | -idís | - siad | -idís |
| autonom | -itear | -dh | -ití | -far | -faí | -itear | -itear | -ití |
Beispiel: dóigh (brennen)
| Indikativ | Konditional | Imperativ | Konjunktiv | |||||
| Präsens | Präteritum | Imperfekt | Futur | Präsens | Präteritum | |||
| 1.Sing. | dóim | dhóigh mé | dhóinn | dófaidh mé | dhófainn | dóim | go ndó mé | dá ndóinn |
| 2.Sing. | dónn tú | dhóigh tú | dhóiteá | dófaidh tú | dhófá | dóigh | go ndó tú | dá ndóiteá |
| 3.Sing. | dónn sé | dhóigh sé | dhódh sé | dófaidh sé | dhófadh sé | dódh sé | go ndó sé | dá ndódh sé |
| 1.Plur. | dóimid | dhómar | dhóimis | dófaimid | dhófaimis | dóimis | go ndóimid | dá ndóimis |
| 2.Plur. | dónn sibh | dhóigh sibh | dhódh sibh | dófaidh sibh | dhófadh sibh | dóigí | go ndó sibh | dá ndódh sibh |
| 3.Plur. | dónn siad | dhóigh siad | dhóidís | dófaidh siad | dhófaidís | dóidís | go ndó siad | dá ndóidís |
| autonom | dóitear | dódh | dhóití | dófar | dhófaí | dóitear | go ndóitear | dá ndóití |
2. einsilbige Verben auf -éigh
z.B.: léigh (lesen), téigh (erhitzen)
Beachte:
| Indikativ | Konditional | Imperativ | Konjunktiv | |||||
| Präsens | Präteritum | Imperfekt | Futur | Präsens | Präteritum | |||
| 1.Sing. | -im | -igh mé | -inn | -ifidh mé | -ifinn | -im | - mé | -inn |
| 2.Sing. | -ann tú | -igh tú | -iteá | -ifidh tú | -ifeá | -igh | - tú | -iteá |
| 3.Sing. | -ann sé | -igh sé | -adh sé | -ifidh sé | -ifeadh sé | -adh sé | - sé | -adh sé |
| 1.Plur. | -imid | -amar | -imis | -ifimid | -ifimis | -imis | -imid | -imis |
| 2.Plur. | -ann sibh | -igh sibh | -adh sibh | -ifidh sibh | -ifeadh sibh | -igí | - sibh | -adh sibh |
| 3.Plur. | -ann siad | -igh siad | -idís | -ifidh siad | -ifidís | -idís | - siad | -idís |
| autonom | -itear | -adh | -ití | -ifear | -ifí | -itear | -itear | -ití |
Beispiel: léigh (lesen)
| Indikativ | Konditional | Imperativ | Konjunktiv | |||||
| Präsens | Präteritum | Imperfekt | Futur | Präsens | Präteritum | |||
| 1.Sing. | léim | léigh mé | léinn | léifidh mé | léifinn | léim | go lé mé | dá léinn |
| 2.Sing. | léann tú | léigh tú | léiteá | léifidh tú | léifeá | léigh | go lé tú | dá léiteá |
| 3.Sing. | léann sé | léigh sé | léadh sé | léifidh sé | léifeadh sé | léadh sé | go lé sé | dá léadh sé |
| 1.Plur. | léimid | léamar | léimis | léifimid | léifimis | léimis | go léimid | dá léimis |
| 2.Plur. | léann sibh | léigh sibh | léadh sibh | léifidh sibh | léifeadh sibh | léigí | go lé sibh | dá léadh sibh |
| 3.Plur. | léann siad | léigh siad | léidís | léifidh siad | léifidís | léidís | go lé siad | dá léidís |
| autonom | léitear | léadh | léití | léifear | léifí | léitear | go léitear | dá léití |
3. einsilbige Verben auf -ígh (í mit Akzent)
z.B.: maígh (behaupten), caígh (jammern, weinen)
Beachte:
| Indikativ | Konditional | Imperativ | Konjunktiv | |||||
| Präsens | Präteritum | Imperfekt | Futur | Präsens | Präteritum | |||
| 1.Sing. | -m | -gh mé | -nn | -fidh mé | -finn | -m | - mé | -nn |
| 2.Sing. | -onn tú | -gh tú | -teá | -fidh tú | -feá | -gh | - tú | -teá |
| 3.Sing. | -onn sé | -gh sé | -odh sé | -fidh sé | -feadh sé | -odh sé | - sé | -odh sé |
| 1.Plur. | -mid | -omar | -mis | -fimid | -fimis | -mis | -mid | -mis |
| 2.Plur. | -onn sibh | -gh sibh | -odh sibh | -fidh sibh | -feadh sibh | -gí | - sibh | -odh sibh |
| 3.Plur. | -onn siad | -gh siad | -dís | -fidh siad | -fidís | -dís | - siad | -dís |
| autonom | -tear | -odh | -tí | -fear | -fí | -tear | -tear | -tí |
Beispiel: maígh (behaupten)
| - | Indikativ | Konditional | Imperativ | Konjunktiv | ||||
| Präsens | Praeteritum | Imperfekt | Futur | Präsens | Präteritum | |||
| 1.Sing. | maím | mhaígh mé | mhaínn | maífidh mé | mhaífinn | maím | go maí mé | dá maínn |
| 2.Sing. | maíonn tú | mhaígh tú | mhaíteá | maífidh tú | mhaífeá | maígh | go maí tú | dá maíteá |
| 3.Sing. | maíonn sé | mhaígh sé | mhaíodh sé | maífidh sé | mhaífeadh sé | maíodh sé | go maí sé | dá maíodh sé |
| 1.Plur. | maímid | mhaíomar | mhaímis | maífimid | mhaífimis | maímis | go maímid | dá maímis |
| 2.Plur. | maíonn sibh | mhaígh sibh | mhaíodh sibh | maífidh sibh | mhaífeadh sibh | maígí | go maí sibh | dá maíodh sibh |
| 3.Plur. | maíonn siad | mhaígh siad | mhaídís | maífidh siad | mhaífidís | maídís | go maí siad | dá maídís |
| autonom | maítear | maíodh | mhaítí | maífear | mhaífí | maítear | go maítear | dá maítí |
4. einsilbige Verben auf kurzen Vokal + -igh oder nur Konsonant + -igh (i ohne Akzent)
z.B.: nigh (waschen), snoigh (schnitzen), gluigh (rufen), snigh (strömen), figh (weben)
Beachte:
| Indikativ | Konditional | Imperativ | Konjunktiv | |||||
| Präsens | Präteritum | Imperfekt | Futur | Präsens | Präteritum | |||
| 1.Sing. | -ím | -igh mé | -ínn | -ífidh mé | -ífinn | -ím | -í mé | -ínn |
| 2.Sing. | -íonn tú | -igh tú | -iteá | -ífidh tú | -ífeá | -igh | -í tú | -iteá |
| 3.Sing. | -íonn sé | -igh sé | -íodh sé | -ífidh sé | -ífeadh sé | -íodh sé | -í sé | -íodh sé |
| 1.Plur. | -ímid | -íomar | -ímis | -ífimid | -ífimis | -ímis | -ímid | -ímis |
| 2.Plur. | -íonn sibh | -igh sibh | -íodh sibh | -ífidh sibh | -ífeadh sibh | -igí | -í sibh | -íodh sibh |
| 3.Plur. | -íonn siad | -igh siad | -ídís | -ífidh siad | -ífidís | -ídís | -í siad | -ídís |
| autonom | -itear | -íodh | -ití | -ífear | -ífí | -itear | -itear | -ití |
Beispiel: nigh (waschen)
| - | Indikativ | Konditional | Imperativ | Konjunktiv | ||||
| Präsens | Praeteritum | Imperfekt | Futur | Präsens | Präteritum | |||
| 1.Sing. | ním | nigh mé | nínn | nífidh mé | nífinn | ním | go ní mé | dá nínn |
| 2.Sing. | níonn tú | nigh tú | niteá | nífidh tú | nífeá | nigh | go ní tú | dá niteá |
| 3.Sing. | níonn sé | nigh sé | níodh sé | nífidh sé | nífeadh sé | níodh sé | go ní sé | dá níodh sé |
| 1.Plur. | nímid | níomar | nímis | nífimid | nífimis | nímis | go nímid | dá nímis |
| 2.Plur. | níonn sibh | nigh sibh | níodh sibh | nífidh sibh | nífeadh sibh | nígí | go ní sibh | dá níodh sibh |
| 3.Plur. | níonn siad | nígh siad | nídís | nífidh siad | nífidís | nídís | go ní siad | dá nídís |
| autonom | nitear | níodh | nití | nífear | nífí | nitear | go nitear | dá nití |