Caibidil a hAon Déag: Die Zahlen (Na hUimhreacha)Gebrochene Zahlen (Na hUimhreacha Codánacha) |
| gebrochene Zahlen
ganze und gebrochene Zahlen |
| - | deutsche
Bezeichnung |
irische
Bezeichnung |
alternativ | mit Gegenständen
(z.B.: úll = Apfel) |
| 1/2 | ein halb | leath | leathúll ("Halbapfel")
leath an úill ("Hälfte des Apfels") leath na n-úll ("Hälfte der Äpfel") |
|
| 1/3 | ein drittel | trian | tríú, treaschuid | trian den úll ("ein Drittel des Apfels")
trian na n-úll ("ein Drittel der Äpfel") |
| 2/3 | zwei drittel | dhá thrian | dhá dtrian | dhá thrian den úll ("2/3 des Apfels") |
| 3/3 | drei drittel | trí treana | trí treana den úll ("3/3 des Apfels") | |
| 1/4 | ein viertel | ceathrú | an ceathrú (cuid) den úll | |
| 3/4 | drei viertel | trí cheathrú | an trí cheathrú (cuid) den úll | |
| 1/5 | ein fünftel | cúigiú | an cúigiú (cuid) den úll | |
| 4/5 | vier fünftel | ceithre chúigiú | an ceithre chúigiú (cuid) den úll | |
| 1/6 | ein sechstel | séú | an séú (cuid) den úll | |
| 1/7 | ein siebtel | seachtú | an seachtú (cuid) den úll | |
| 1/8 | ein achtel | ochtú | an ochtú (cuid) den úll | |
| 1/9 | ein neuntel | naoú | an naoú (cuid) den úll | |
| 1/10 | ein zehntel | deichiú | an deichiú (cuid) den úll | |
| 1/11 | ein elftel | a haon ar a haon déag | aondéagú | an t-aonú (cuid) déag den úll |
| 1/12 | ein zwölftel | a haon ar a dó dhéag | dódhéagú | an dóú (cuid) déag den úll |
| 1/13 | ein dreizehntel | a haon ar a trí déag | trídéagú | an triú (cuid) déag den úll |
| 2/13 | zwei dreizehntel | a dó ar a trí déag | dhá thrídéagú | a dó ar a trí déag den úll |
| 1/14 | ein vierzehntel | a haon ar a ceathair déag | ceathairdéagú | an ceathrú (cuid) déag den úll |
| 1/15 | ein fünfzehntel | a haon ar a cúig déag | cúigdéagú | an cúigiú (cuid) déag den úll |
| 1/16 | ein sechzehntel | a haon ar a sé déag | sédéagú | an séú (cuid) déag den úll |
| 1/17 | ein siebzehntel | a haon ar a seacht déag | seachtdéagú | an seachtú (cuid) déag den úll |
| 1/18 | ein achtzehntel | a haon ar a hocht déag | ochtdéagú | an ochtú (cuid) déag den úll |
| 1/19 | ein neunzehntel | a haon ar naoi déag | naoidéagú | an naoú (cuid) déag den úll |
| 1/20 | ein zwanzigstel | fichiú | fichiú (cuid) den úll | |
| 12/22 | zwölf zweiundzwanzigstel | a dó dhéag ar fiche a dó | man kann’s auch übertreiben! | |
| 1/100 | ein hundertstel | céadú | an céadú (cuid) den úll | |
| 1/1000 | ein tausendstel | miliú | an miliú (cuid) den úll |
Es gibt nur zwei spezielle Bruchzahlen (leath = halb, trian = ein Drittel. Der Plural von trian ist trianta, nach anderen Zahlen jedoch treana. Trian war ursprüngl. sächl. Geschlechts, daher oft Eklipse statt Lenition nach dhá: dhá dtrian/thrian = zwei Drittel
Die restl Bruchzahlen sind weitgehend identisch mit den Ordnungszahlen (welche nicht nur den 3., 4., 5. angeben, sondern auch einen von 3, einen von vier, einen von fünf, etc.)
an ceathrú den úll = 1/4 Apfel (wörtl. "das vierte vom Apfel", also "eines von vier Teilen des Apfels")
an ceathrú cuid den úll = 1/4 Apfel (wörtl. "der vierte Teil vom Apfel")
leath (= halb) wird auch verwendet, wenn nur 1 von gewöhnlich 2 Dingen gemeint ist: ar leathchos = auf einem Bein, leathshúil = ein Auge, leathchluas = ein Ohr, leathcheann cúpla = einer von zwei Leuten.
| - | deutsche
Bezeichnung |
irische
Bezeichnung |
mit Gegenständen
(z.B.: úll = Apfel) |
| 1 + 1/2 | eineinhalb | a haon go leith | úll go leith |
| 2 + 1/2 | zweieinhalb | a dó go leith | dhá úll go leith |
| 2 + 1/3 | zweieindrittel | a dó go dtrian | dhá úll go dtrian |
| 2 + 1/4 | zweieinviertel | a dó is ceathrú | dhá úll is ceathrú |
| 3 + 1/5 | dreieinfünftel | a trí is cúigiú | trí úll is cúigiú |
| 3 + 1/6 | dreieinsechstel | a trí is séú | trí úll is séú |
| 3 + 1/7 | dreieinsiebtel | a trí is seachtú | trí úll is seachtú |
| 3 + 1/8 | dreieinachtel | a trí is ochtú | trí úll is ochtú |
| 3 + 1/9 | dreieinneuntel | a trí is naoú | trí úll is naoú |
| 3 + 1/10 | dreieinzehntel | a trí is deichiú | trí úll is deichiú |
go in go leith und go dtrian ist eine sonst seltene Präposition in der Bedeutung mit (go leith wörtl.: "mit halben", leith ist Dativ von leath)